มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบิดามารดาสูงอายุ

ค้นคว้าอิสระฉบับนี้มุ่งศึกษามาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับหน้าที่การอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1563 ที่กำหนดให้ “บุตรต้องอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา” ซึ่งการอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดามีรากฐานมาจากความคิดทางศีลธรรมประกอบกับความสัมพันธ์ทางสายโลหิต ซึ่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มิได้กำหนดเหตุยกเว้นหรือเหตุให้บุตรปฏิเสธการไม่อุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา ซึ่งอาจจะไม่เป็นธรรมแก่บุตรที่ไม่ได้รับการอุปการะเลี้ยงดูจากบิดามารดา หรือไม่เป็นธรรมกับบุตรที่ถูกบิดามารดาทำร้ายร่างกาย ทารุณกรรม จึงต้องศึกษากฎหมายเกี่ยวกับสิทธิและหน้าที่ในการอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดาสูงอายุตามกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศ เพื่อหาแนวทางแก้ไขกฎหมายให้เป็นธรรมกับบุตรที่บิดามารดาไม่อุปการะเลี้ยงดู หรือกระทำทารุณกรรม อย่างไรก็ดี หากมีการแก้ไขกฎหมายดังกล่าว อาจมีผลกระทบต่อปัญหาสวัสดิการของบิดามารดาสูงอายุ ถึงแม้ว่ารัฐจะมีการกำหนดกฎหมายเพื่อรองรับการจัดสวัสดิการทางสังคมให้แก่ผู้สูงอายุโดยตรง ดังจะเห็นในพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 มาตรา 11 ตามแนวทางระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2566 แต่กฎหมายดังกล่าวก็ยังมีปัญหาและอุปสรรคต่อการเข้าถึงสิทธิของผู้สูงอายุ ดังนั้นจึงต้องศึกษากฎหมายเกี่ยวกับการจัดสวัสดิการของผู้สูงอายุในประเทศไทยและต่างประเทศประกอบด้วย เพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับสวัสดิการทางสังคมที่มีคุณภาพ เพียงพอต่อการดำรงชีพ และไม่เป็นภาระต่อลูกหลานและสังคมต่อไป